Rreth Nesh
Mësoni më shumë rreth Platformës për Investime në Tranzicionin e Drejtë Energjetik të Maqedonisë së Veriut dhe misionit të saj për të siguruar një kalim të drejtë, gjithëpërfshirës dhe të qëndrueshëm drejt energjisë së pastër.
Ndërtimi i një të ardhmeje energjetike të drejtë dhe të qëndrueshme
Korniza kryesore strategjike për tranzicionin energjetik është Plani Rrugor për Tranzicionin e Drejtë (JTR), i cili thekson qeverisjen gjithëpërfshirëse, përfshirjen aktive të aktorëve lokalë dhe nevojën për plane të përshtatura për zhvillimin lokal. Përveç mbylljes së termocentraleve me qymyr dhe instalimit të kapaciteteve të burimeve të rinovueshme të energjisë, JTR thekson diversifikimin ekonomik, rikualifikimin e fuqisë punëtore, krijimin e vendeve të qëndrueshme të punës të gjelbra dhe mbështetjen e synuar për grupet e cenueshme, përfshirë të rinjtë, gratë dhe punëtorët më të moshuar. Barazia gjinore dhe përfshirja sociale janë të integruara si parime udhëzuese gjatë gjithë procesit. Për të operacionalizuar Planin Rrugor për Tranzicionin e Drejtë, fondet u mobilizuan nga Fondet e Investimeve Klimatike (CIF) përmes Planit të Investimeve për Tranzicionin e Përshpejtuar nga Qymyri (ACT IP). ACT IP është konceptuar jo vetëm për të kanalizuar burime në zhvillimin e infrastrukturës dhe projekteve të energjisë së pastër, por edhe për krijimin e bizneseve të vogla në rajonet që po kalojnë tranzicionin nga qymyri – Pelagoni dhe Rajoni Jugperëndimor. Në mënyrë thelbësore, fusha e tij shtrihet përtej projekteve komerciale të energjisë: ajo përfshin gjithashtu nisma jokomerciale, përmirësime të efiçencës energjetike, rehabilitim mjedisor dhe masa për mbështetjen e punëtorëve dhe komuniteteve përmes rikualifikimit, ri-punësimit dhe programeve sociale. Në këtë mënyrë, ACT IP balancon prioritetet e dekarbonizimit me qëndrueshmërinë socio-ekonomike. JTR identifikon katër rrugë tranzicioni që përbëjnë bazat e Planit të Investimeve për Tranzicionin e Përshpejtuar nga Qymyri.
Çfarë është JETIP?
Maqedonia e Veriut ka arritur të krijojë Platformën për Investime në Tranzicionin e Drejtë Energjetik (JETIP), e cila shërben si një mekanizëm kombëtar për koordinim dhe financim që kanalizon burimet ndërkombëtare dhe vendase në projekte që mbështesin mbylljen e termocentraleve me qymyr, zhvillimin e energjisë së rinovueshme dhe tranzicionin e drejtë për punëtorët dhe komunitetet. Ajo gjithashtu shërben si një mekanizëm për informimin e institucioneve financiare ndërkombëtare dhe për sigurimin e qasjes në financime për projekte të rëndësishme për tranzicionin energjetik. Në këtë kontekst, dhe në prag të ngjarjes COP28, bankat dhe partnerët shumëpalësh, të udhëhequr nga BERZH, propozuan një Deklaratë të Përbashkët mbi qëllimet e Platformës për Investime në Tranzicionin e Drejtë Energjetik të Maqedonisë së Veriut, e cila u zyrtarizua gjatë COP28 më 3 dhjetor 2023, duke konfirmuar interesin e tyre për të mbështetur dhe financuar procesin e tranzicionit të drejtë.
Qëllimi dhe rëndësia strategjike: Qëllimi kryesor i JETIP është të lehtësojë kalimin e vendit nga energjia me bazë qymyri drejt burimeve të rinovueshme në një mënyrë që gjithashtu mbështet punëtorët dhe komunitetet. Kjo platformë shërben si qendër kryesore për planifikimin dhe financimin e tranzicionit – duke harmonizuar politikat kombëtare (si NECP dhe Plani Rrugor për Tranzicionin e Drejtë) me angazhimet ndërkombëtare klimatike dhe objektivat e anëtarësimit në BE. Duke bashkuar rrjedhat e ndryshme të financimit dhe palët e interesuara, JETIP synon të sigurojë që investimet në energji të pastër, infrastrukturën e rrjetit dhe diversifikimin ekonomik të jenë të koordinuara dhe efektive. Ajo është një mekanizëm kyç për Maqedoninë e Veriut në arritjen e objektivave të saj për vitin 2030.
Platforma përfshin komponentët dhe objektivat e mëposhtëm deri në vitin 2030, me synim mobilizimin e financimeve dhe burimeve, përfshirë grante dhe financime me kushte të favorshme për zbatimin e saj:
- Zhvillimi i 1.7 GW kapaciteteve të energjisë së rinovueshme, përfshirë ato të prokuruara në mënyrë konkurruese përmes ankandeve.
- Synimi dhe planet për mbylljen graduale të të gjitha termocentraleve me qymyr me kapacitet 764 MW, për të mundësuar një reduktim të ndjeshëm të emetimeve.
- Forcimi i infrastrukturës së rrjetit dhe magazinimit të energjisë, në përputhje me planet e zhvillimit të operatorëve të sistemeve të transmetimit dhe shpërndarjes, për të mbështetur integrimin e energjisë së rinovueshme dhe sigurinë energjetike.
- Mbështetje për tranzicionin e drejtë në përputhje me Planin Rrugor për Tranzicionin e Drejtë, të miratuar nga Qeveria e Republikës së Maqedonisë së Veriut në qershor 2023, për të siguruar që përfitimet e ekonomisë së gjelbër të ndahen në mënyrë të drejtë, duke mbrojtur ata që preken nga mbyllja e qymyrit që të mos mbeten pas.
Rezultatet e para & përparimi i matshëm
Në këtë drejtim, Platforma fokusohet në një qasje gjithëpërfshirëse, që përfshin komponentët e mëposhtëm për të mbështetur tranzicionin e gjelbër dhe të drejtë energjetik.
Si punojmë me ju
- Qeveria & Ndërmarrjet Shtetërore (SOEs) politika, rregullore dhe projekte kombëtare.
- Donatorët & Institucionet Financiare Ndërkombëtare (IFIs) financime me kushte të favorshme, grante, asistencë teknike dhe ulje të rrezikut të investimeve.
- Sektori privat zhvillim projektesh, ankande dhe inovacion.
- Shoqëria civile & komunitetet lokale konsultime, përfshirje dhe masa të mbrojtjes sociale.